“Em lúc nào cũng nói thương mẹ, nhưng sao em chẳng bao giờ đối xử với mẹ anh như mẹ ruộ//t mình?”
Câu hỏi của chồng khiến tôi khựng lại giữa bữa cơm tối.
Tôi không nổi nóng, cũng không cãi vã. Tôi chỉ ngẩng lên nhìn anh thật lâu rồi nhẹ nhàng hỏi:
“Anh có chắc muốn biết câu trả lời không?”
“Đương nhiên.”
Tôi mỉm cười.
“Được. Cuối tuần này, em đưa anh về nhà ngoại ba ngày. Sau ba ngày, nếu anh vẫn còn hỏi câu đó, em sẽ xin lỗi anh.”
Anh đồng ý ngay, có lẽ nghĩ rằng tôi đang cố tình đánh trống lảng.
Tôi và anh kết hôn đã bảy năm.
Mẹ chồng tôi không phải người xấu. Bà chỉ là kiểu phụ nữ truyền thống, luôn cho rằng con trai là nhất, con dâu phải biết điều, phải hy sinh và phải xem nhà chồng là nhà mình.
Từ ngày cưới, tôi chưa từng cãi lại bà.
Bà bảo tôi dậy sớm nấu ăn, tôi làm.
Bà bảo cuối tuần phải về giặt chăn màn, tôi cũng làm.
Bà đau đầu, tôi xin nghỉ phép đưa bà đi khám.
Bà nhập viện, tôi thức trắng nhiều đêm chăm sóc.
Bạn bè ai cũng bảo tôi là con dâu có hiếu.
Nhưng trong mắt bà, tất cả chỉ là… điều hiển nhiên.
Có lần bà nói trước mặt họ hàng:
“Con dâu mà. Chăm mẹ chồng là bổn phận.”
Không một lời cảm ơn.
Không một lần hỏi tôi có mệt không.
Trong khi đó, mỗi lần tôi về thăm mẹ đẻ, bà đều hỏi:
“Về làm gì lắm thế? Lấy chồng rồi thì lo nhà chồng trước.”
Tôi vẫn im lặng.
Vì tôi nghĩ, người già khác thế hệ, thôi thì nhịn.
Thế nhưng sự nhẫn nhịn của tôi lại trở thành lý do để chồng mặc nhiên cho rằng mọi chuyện đều bình thường.
Điều khiến tôi buồn nhất không phải mẹ chồng.
Mà là chồng.
Anh luôn nói:
“Mẹ anh thương em mà.”
Nhưng anh chưa bao giờ nhìn thấy tôi đã cố gắng thế nào.
Anh chỉ nhìn thấy một điều…
Tôi vẫn gọi mẹ chồng là “mẹ”, nhưng lại không thể thân thiết như với mẹ ruột.
Thế nên hôm ấy, khi anh hỏi câu kia, tôi quyết định để anh tự tìm câu trả lời.
Sáng thứ bảy, hai vợ chồng đưa con về gửi bà nội rồi chạy xe hơn hai trăm cây số về quê ngoại.
Vừa tới đầu ngõ, mẹ tôi đã đứng chờ.
Bà vừa thấy xe đã cười tươi.
“Ôi, hai đứa về rồi à? Đi đường có mệt không?”
Chưa kịp bước xuống xe, bà đã chạy ra xách giúp túi đồ.
Tôi bảo:
“Để con tự mang.”
Bà cười:
“Con đi đường xa, để mẹ làm.”
Chồng tôi hơi ngượng.
Có lẽ đây là lần đầu tiên anh được mẹ vợ đón như vậy.
Buổi trưa, mẹ nấu toàn món anh thích.
Cá kho.
Canh chua.
Thịt rang.
Rau luộc.
Đến lúc ăn, mẹ cứ gắp thức ăn vào bát anh.
“Con ăn đi, chắc trên thành phố bận lắm.”
Anh cười:
“Mẹ cứ để con tự gắp.”
Bà lắc đầu.
“Lâu lắm mới về, để mẹ chăm.”
Tối hôm đó, anh định rửa bát.
Mẹ tôi giành lấy.
“Con nghỉ đi. Đi làm cả tuần rồi.”
Anh đứng lúng túng.
Tôi chỉ lặng lẽ quan sát.
Ngày thứ hai.
Sáng sớm anh dậy quét sân.
Mẹ tôi phát hiện liền chạy tới.
“Trời ơi, con làm gì thế?”
“Con phụ mẹ.”
“Không cần. Khách về chơi mà.”
Anh cười:
“Con đâu phải khách.”
Mẹ tôi nhìn anh rồi cười hiền:
“Con là con rể. Về đây để nghỉ.”
Tôi thấy ánh mắt anh khựng lại.
Chiều hôm ấy, trời bất ngờ đổ mưa.
Anh chạy ra sân thu quần áo.
Mẹ tôi cũng chạy theo.
Hai người tranh nhau cái rổ đồ.
Đến lúc vào nhà, bà lấy khăn lau tóc cho anh.
“Ướt rồi, coi chừng cảm.”
Anh cười ngượng.
Có lẽ từ nhỏ đến lớn, anh chưa từng được mẹ vợ chăm như vậy.
Đêm thứ hai, tôi nghe mẹ gọi nhỏ:
“Con ngủ chưa?”
“Dạ chưa.”
“Mẹ để ít tiền trong túi áo của chồng con.”
Tôi ngạc nhiên.
“Để làm gì?”
“Mấy bữa trước nghe con nói nó đang tính đổi xe đi làm.”
“Con bảo nó đừng biết.”
Tôi nghẹn họng.
Mẹ tôi năm nay đã ngoài sáu mươi.
Tiền tiết kiệm chẳng có bao nhiêu.
Vậy mà bà vẫn lặng lẽ nghĩ cho con rể.
Sáng ngày thứ ba.
Trước lúc về, mẹ gói đầy cốp xe.
Nào gạo.
Nào trứng.
Nào rau.
Nào cá khô.
Nào trái cây.
Tôi cười:
“Mẹ giữ lại mà ăn.”
Bà lắc đầu.
“Ở quê còn kiếm được. Thành phố cái gì cũng phải mua.”
Lúc xe chuẩn bị lăn bánh, bà dúi vào tay tôi một túi nhỏ.
“Đừng mở trước mặt mẹ.”
Ra đến đầu làng, tôi mở ra.
Bên trong là năm triệu đồng.
Kèm tờ giấy viết vội:
“Đừng nói với chồng. Phòng khi con cần.”
Tôi quay mặt đi lau nước mắt.
Suốt quãng đường trở về, chồng tôi im lặng.
Tối hôm ấy, anh bất ngờ hỏi:
“Mẹ em… lúc nào cũng vậy à?”
Tôi gật đầu.
“Từ nhỏ đến lớn.”
Anh lại hỏi:
“Bao giờ bà cũng lo cho em trước?”
“Ừ.”
“Dù em lấy chồng rồi?”
“Vẫn thế.”
Anh im lặng rất lâu.
Tôi rót hai cốc nước rồi ngồi xuống cạnh anh.
“Anh còn nhớ câu anh hỏi em không?”
Anh cúi đầu.
Tôi nói chậm rãi…
– Anh còn nhớ câu anh hỏi em trước khi về đây không? – Tôi nhìn sâu vào mắt anh, giọng nói thả nhẹ nhưng từng từ từng chữ lại đĩnh đạc và rõ ràng. – Anh hỏi sao em không đối xử với mẹ anh như mẹ đẻ. Bây giờ trải qua ba ngày ở nhà ngoại, anh đã hiểu ra lý do chưa?
Chồng tôi cúi đầu, hai tay siết chặt lấy cốc nước ấm. Ánh mắt anh xoáy sâu vào làn hơi nước bốc lên nghi ngút, không dám ngước lên đối diện với tôi.
– Chồng này, tình cảm trên đời này chưa bao giờ là con đường một chiều. – Tôi mỉm cười nhẹ nhõm, tựa lưng vào thành sofa. – Em là con người, không phải chiếc máy được lập trình sẵn sự bao dung vô điều kiện. Mẹ em yêu em vì em là máu mủ của mẹ, và mẹ yêu anh vì anh là người đồng hành cùng con gái mẹ. Mẹ nâng niu anh, lo cho anh từng món ăn, từng mảnh áo ướt, thậm chí giấu tiền cho anh đổi xe… không phải vì anh ngoan hay anh có nghĩa vụ phụng dưỡng mẹ, mà vì mẹ muốn anh cảm nhận được sự ấm áp, để rồi anh đối xử tốt với em hơn.
Tôi ngừng lại một chút, nhìn chồng đang run nhẹ bờ vai:
– Còn mẹ anh thì sao? Bảy năm qua, em về làm dâu nhà anh. Em chưa từng trễ hẹn một bữa cơm, chưa từng quên một ngày giỗ chạp, thức trắng đêm chăm bà ở viện… Nhưng trong mắt mẹ, tất cả những vất vả của em chỉ được đúc kết bằng hai từ ‘bổn phận’. Em cố gắng đến đâu cũng chỉ là người ngoài phải ‘biết điều’. Mẹ chưa từng hỏi em có mệt không, chưa từng giục em nghỉ tay, càng chưa từng đứng về phía em khi em tủi thân.
– Anh bảo em không thương mẹ anh như mẹ đẻ… – Tôi nghẹn giọng, cố nuốt vệt đắng chát ở cổ họng. – Nhưng anh có bao giờ hỏi mẹ anh đã từng xem em là con gái dù chỉ trong một khoảnh khắc nào chưa? Mẹ đẻ cho em tình yêu bao la để em trao đi sự hiếu kính tự nguyện. Còn mẹ chồng chỉ cho em nghĩa vụ, và thứ em trả lại bà chính là sự chu đáo, tròn vai của một người làm dâu đúng mực. Đó là sự tử tế cao nhất mà em có thể dành cho bà rồi, làm sao anh bắt em phải giả vờ đó là tình yêu ruột thịt được?
Chồng tôi im lặng rất lâu. Đêm đó, anh không nói thêm một lời nào nữa. Nhưng tôi biết, ba ngày ở nhà ngoại và những lời tôi bộc bạch đã giội một gáo nước lạnh sương muối vào sự vô tư đến vô tình của anh suốt bảy năm qua.
Sáng hôm sau là Chủ nhật. Theo thói quen thường lệ, chồng tôi sẽ dậy muộn, còn tôi phải thức sớm từ sáu giờ để chạy sang nhà nội đón con, tiện tay dọn dẹp nhà cửa và nấu bữa sáng cho mẹ chồng.
Nhưng khi tôi vừa bước ra khỏi phòng ngủ, tôi đã thấy chồng mình đã ăn mặc chỉn chu, tay cầm chìa khóa xe.
– Em cứ ở nhà nghỉ ngơi đi. – Anh nhìn tôi, ánh mắt đong đầy sự tội lỗi và xót xa. – Sáng nay anh sang đón con, tiện thể mua đồ ăn sáng cho mẹ. Em vất vả cả tuần rồi, ngủ thêm chút đi.
Tôi ngẩn người nhìn bóng lưng anh dắt xe ra khỏi cổng. Bảy năm qua, đây là lần đầu tiên anh chủ động gánh vác việc đó thay tôi mà không chờ em nhắc nhở.
Trưa hôm ấy, hai vợ chồng đưa con sang nhà nội ăn cơm theo lịch cố định hàng tuần.
Vừa bước chân vào nhà, mẹ chồng tôi đã ngồi chễm chệ ở sofa, nét mặt sa sầm. Bà không nhìn tôi, chỉ bĩu môi buông một câu mát mẻ: – Chà, cô dâu hiền về quê ngoại ăn ngon mặc đẹp ba ngày liền có khác, tươi tỉnh hẳn ra nhỉ? Ở quê vui thế sao không ở luôn vài tuần nữa rồi hẵng về phụng dưỡng cái nhà này?
Như mọi lần, tôi chỉ im lặng cúi đầu, chuẩn bị đi vào bếp dọn dẹp và nấu cơm. Nhưng tôi chưa kịp bước đi thì chồng tôi đã nắm lấy tay tôi, giữ tôi ngồi xuống sofa bên cạnh anh.
Anh nhìn mẹ mình, giọng nói nghiêm túc đến mức làm bà cụ giật mình: – Mẹ! Mẹ đừng nói với nhà con bằng cái giọng mỉa mai đó nữa được không?
Mẹ chồng tôi tròn mắt, chiếc điều khiển tivi trên tay suýt rơi xuống đất: – Anh… Anh nói cái gì đấy? Anh vì vợ mà quay sang trách mẹ đấy à?
– Con không trách mẹ, con chỉ đang nói sự thật! – Chồng tôi đĩnh đạc cất lời. – Bảy năm qua, cô ấy làm dâu nhà mình chưa từng để sót một việc gì. Từ việc cơm nước, giặt giũ, đến những lần mẹ nằm viện thức trắng đêm… Cô ấy làm vì sự hy sinh và trách nhiệm với con. Vậy mà chưa bao giờ mẹ cất lời cảm ơn hay hỏi xem cô ấy có mệt không. Mẹ luôn coi đó là ‘bổn phận’ phải làm!
– Con dâu chăm mẹ chồng không phải bổn phận thì là cái gì? – Mẹ chồng tôi đập bàn đứng phắt dậy.
– Thế tại sao mẹ vợ con lại không coi việc con rể về chơi là bổn phận? – Chồng tôi nghẹn ngào, mắt đỏ ngầu nhìn mẹ. – Ba ngày qua con về quê ngoại, mẹ vợ con giành làm hết mọi việc. Bà nấu món con thích, lau tóc cho con khi trời mưa, giấu tiền cho con đổi xe, và lúc về thì đùm túm đủ thứ cho vợ chồng con… Bà coi con như con đẻ, nên con tự giác kính trọng bà như mẹ ruột! Còn mẹ, mẹ chỉ muốn con dâu phải hy sinh cho nhà mình, nhưng mẹ đã từng trao cho cô ấy một chút tình thương nào chưa?
Căn phòng khách rơi vào sự im lặng tờ mờ, ngột ngạt.
Mẹ chồng tôi đứng chết lặng. Môi bà run run nhưng không thốt ra được câu nào để phản bác. Có lẽ, chưa bao giờ đứa con trai độc nhất mà bà luôn tự hào bảo vệ lại đứng ra vạch trần sự tàn nhẫn vô hình đó của bà.
Chồng tôi quay sang nhìn tôi, ánh mắt tràn đầy sự hối hận: – Em à, bảy năm qua anh vô dụng quá. Anh cứ nghĩ chỉ cần em không cãi mẹ là em hạnh phúc. Anh không biết rằng sự im lặng của em là vì em đã chịu quá nhiều tủi thân.
Anh quay sang nhìn mẹ chồng tôi lần cuối: – Từ hôm nay, con và vợ sẽ thu xếp tự lo cuộc sống của gia đình nhỏ. Cuối tuần con vẫn sẽ về thăm mẹ, nhưng con không cho phép ai—kể cả mẹ—được coi những nỗ lực của vợ con là điều hiển nhiên nữa.
Một tháng sau cuộc trò chuyện ấy, gia đình tôi có những thay đổi âm thầm nhưng sâu sắc.
Chồng tôi không còn vô tư phó mặc chuyện nhà cửa hay cư xử với hai bên gia đình cho tôi nữa. Anh chủ động chia sẻ việc dọn dẹp, đón con, và mỗi lần mẹ chồng có ý định sai bảo hay trách móc tôi việc gì, anh luôn là người đứng ra gánh vác và giải quyết trước.
Về phần mẹ chồng tôi, sau trận cãi vã hôm ấy, bà có vẻ giận hai vợ chồng một thời gian. Nhưng sự kiên quyết của con trai và thái độ điềm tĩnh, mực thước của tôi đã khiến bà dần phải nhìn nhận lại. Bà bắt đầu nhận ra, nếu bà tiếp tục dùng sự hà khắc để đối xử với con dâu, bà sẽ tự tay đẩy đứa con trai duy nhất ra xa khỏi mình.
Thỉnh thoảng cuối tuần chúng tôi về chơi, bà đã biết hỏi: “Hôm nay đi đường có mệt không?” hay “Ăn cơm xong cứ để đấy cho máy rửa, ra sofa mà ngồi.”
Những câu nói tưởng chừng đơn giản ấy, phải mất tới bảy năm và một chuyến đi hai trăm cây số tôi mới nhận được.
Tôi không mong chờ mẹ chồng sẽ yêu thương mình như mẹ đẻ, và tôi cũng chẳng hứa sẽ coi bà như người đã sinh ra mình. Tình thân ruột thịt là thứ gắn kết bằng máu mủ và cả một hành trình dài vô điều kiện, không thể gượng ép hay dối lừa.
Nhưng giờ đây, tôi hài lòng với mối quan hệ hiện tại: Một sự tôn trọng chừng mực, một trách nhiệm tròn đạo làm con, và quan trọng nhất—tôi đã có một người chồng biết lắng nghe, biết thấu hiểu và sẵn sàng đứng ra bảo vệ lòng tự trọng của vợ mình.
Nhận xét
Đăng nhận xét