Vụ xô xát ở nhà hàng dê Ninh Bình: Người bị thương chưa chắc là nạn nhân

 

Vụ xô xát giữa nam thanh niên và nhân viên bảo vệ tại quán Cường Dê ở Ninh Bình đang được cơ quan công an xác minh. Dưới góc độ pháp lý, luật sư cho rằng không thể chỉ nhìn vào hình ảnh người bị thương để xác định ai là nạn nhân trong vụ việc.

Những ngày qua, các đoạn video ghi lại cảnh tranh cãi, xô xát giữa một nam thanh niên và người đàn ông lớn tuổi tại nhà hàng Cường Dê ở Ninh Bình được chia sẻ rộng rãi trên mạng xã hội. Hình ảnh một người bị thương khiến dư luận xuất hiện nhiều cách nhìn khác nhau về diễn biến cũng như trách nhiệm của những người liên quan.

Ngày 30/9, Công an phường Tây Hoa Lư (tỉnh Ninh Bình) cho biết đang xác minh, điều tra vụ va chạm sau khi các video về sự việc lan truyền trên mạng.

Vụ va chạm giữa nhân viên lớn tuổi của nhà hàng dê và nam thanh niên ở Ninh Bình đang gây xôn xao mạng xã hội. (Ảnh cắt từ video).

Trao đổi với báo chí, TS.LS Đặng Văn Cường, Trưởng Văn phòng Luật sư Chính pháp, Đoàn Luật sư TP Hà Nội, cho rằng việc đánh giá trách nhiệm của các bên cần dựa trên toàn bộ diễn biến thay vì chỉ căn cứ vào hình ảnh được chia sẻ trên mạng.

Theo luật sư, trong những vụ việc có xô xát, tâm lý thông thường của người xem là dành sự thương cảm cho người bị đánh, đặc biệt khi người đó bị thương hoặc chảy m:áu. Tuy nhiên, tình trạng thương tích không phải căn cứ duy nhất để xác định một người có phải bị hại hay không.

Video ghi lại vụ việc xảy ra. (Nguồn: MXH).

Ai khơi mào mâu thuẫn cũng có thể phải chịu trách nhiệm

TS.LS Đặng Văn Cường phân tích, trong một vụ việc, một người có thể đồng thời chịu tác động từ hành vi của người khác nhưng trước đó cũng có những hành vi vi phạm pháp luật.

Nếu một người chủ động chửi bới, lăng mạ hoặc liên tục khiêu khích, kích động nhằm khiến đối phương mất bình tĩnh và phản ứng bằng bạo lực thì những hành vi xảy ra trước thời điểm xô xát cũng cần được xem xét độc lập.

Trong trường hợp cơ quan chức năng chứng minh được nam thanh niên có hành vi xúc phạm nghiêm trọng danh dự, nhân phẩm của người bảo vệ, người này có thể bị xem xét về Tội làm nhục người khác theo Điều 155 Bộ luật Hình sự. Tình tiết liên quan đến việc sử dụng mạng máy tính, mạng viễn thông hoặc phương tiện điện tử cũng có thể được xem xét theo quy định pháp luật.

Luật sư Đặng Văn Cường cho biết một người có thể đồng thời chịu tác động từ hành vi của người khác nhưng trước đó cũng có những hành vi vi phạm pháp luật.

Ngoài ra, nếu việc chửi bới, gây sự, kích động diễn ra tại nơi công cộng và gây ảnh hưởng xấu đến an ninh, trật tự, hành vi này còn có thể bị xem xét dưới góc độ Tội gây rối trật tự công cộng theo Điều 318 Bộ luật Hình sự.

Đáng chú ý, trách nhiệm pháp lý không chỉ được đặt ra với người trực tiếp sử dụng vũ lực. Nếu quá trình điều tra cho thấy có người cố tình tạo dựng tình huống, kích động hoặc "gài bẫy" để thúc đẩy người khác thực hiện hành vi phạm tội, vai trò khởi xướng, xúi giục cũng có thể được xem xét theo Điều 17 Bộ luật Hình sự.

Bị khiêu khích không đồng nghĩa được phép dùng bạo lực

Ở chiều ngược lại, người bảo vệ cũng không đương nhiên được miễn trách nhiệm chỉ vì trước đó bị chửi bới hoặc kích động.

Luật sư Đặng Văn Cường nhấn mạnh: "bị khiêu khích không đồng nghĩa với được quyền đánh người và đáp trả bằng bạo lực". Việc một người bị xúc phạm không có nghĩa mặc nhiên người đó r:ơi vào trạng thái tinh thần bị kích động mạnh theo quy định của pháp luật.

Bộ luật Hình sự có quy định về tình tiết "phạm tội trong trường hợp bị kích động về tinh thần do hành vi trái pháp luật của nạn nhân gây ra" tại Điều 51. Trường hợp đủ điều kiện, hành vi còn có thể được xem xét theo Điều 135 Bộ luật Hình sự.

Tuy nhiên, để áp dụng các quy định này phải căn cứ vào nhiều yếu tố, trong đó có mức độ nghiêm trọng của hành vi trái pháp luật từ phía bên kia, trạng thái tâm lý thực tế của người thực hiện hành vi bạo lực, mối quan hệ nhân quả giữa hành vi khiêu khích và phản ứng sau đó, cũng như mức độ thương tích theo quy định.

Vì vậy, theo luật sư, việc xác định một người có thực sự bị kích động mạnh hay không cần được cơ quan chức năng đánh giá khách quan, không thể suy luận đơn giản từ một đoạn video.

Nếu việc chửi bới, gây sự, kích động diễn ra tại nơi công cộng và gây ảnh hưởng xấu đến an ninh, trật tự, hành vi này còn có thể bị xem xét dưới góc độ Tội gây rối trật tự công cộng theo Điều 318 Bộ luật Hình sự.

Cần làm rõ toàn bộ diễn biến trước khi xác định trách nhiệm

Từ góc độ pháp lý, TS.LS Đặng Văn Cường cho rằng một đoạn video ngắn được cắt và đăng tải trên mạng xã hội chưa đủ để phản ánh đầy đủ bản chất vụ việc.

Cơ quan chức năng cần xác định từ đầu ai là người khơi mào mâu thuẫn, nguyên nhân khiến hai bên xảy ra tranh cãi và những sự việc diễn ra trước thời điểm xô xát.

Nội dung lời nói, hành động của nam thanh niên cũng cần được làm rõ, trong đó có việc có hay không hành vi đe dọa, lăng mạ hoặc vi phạm pháp luật. Cùng với đó là trạng thái tâm lý của người bảo vệ tại thời điểm xảy ra vụ việc và mức độ kích động nếu có.

Một vấn đề khác cần được xác định là hành vi của người bảo vệ khi cầm vật giống điếu cày đuổi theo nam thanh niên. Cơ quan chức năng cần làm rõ đây là hành động nhằm ngăn chặn sự việc hay mang tính chất trả đũa; vị trí, số lần tấn công và việc có tiếp tục truy đuổi, tấn công khi đối phương đã bỏ chạy hay không.

Hậu quả về sức khỏe, nguyên nhân trực tiếp dẫn đến thương tích cũng là những yếu tố quan trọng để xác định trách nhiệm của từng bên.

Bên cạnh đó, mục đích của việc quay phim, livestream cũng cần được xác minh, đặc biệt trong trường hợp có dấu hiệu cho thấy việc ghi hình được thực hiện nhằm ghi nhận sự việc một cách khách quan hay có chủ ý kích động, tạo dựng tình huống để thu hút sự chú ý.

Theo luật sư, việc thu thập camera an ninh tại khu vực xung quanh, dữ liệu điện thoại, lịch sử livestream cùng lời khai của những người chứng kiến sẽ giúp cơ quan chức năng có cơ sở đánh giá toàn bộ chuỗi hành vi thay vì chỉ dựa vào khoảnh khắc xô xát được lan truyền trên mạng.

Câu chuyện cảnh tỉnh từ những cuộc đối đầu trên mạng xã hội

Từ vụ việc, luật sư cũng đề cập đến một vấn đề rộng hơn liên quan đến cách ứng xử trên không gian mạng. Sự phổ biến của livestream giúp mọi người dễ dàng ghi hình, phát trực tiếp và tương tác, nhưng công cụ này cũng có thể bị lợi dụng để tăng tương tác, câu view hoặc kích thích người khác phản ứng.

Trong những trường hợp như vậy, một hành vi tưởng như chỉ nhằm tạo nội dung trên mạng có thể dẫn đến những hệ quả pháp lý ngoài dự tính nếu việc khiêu khích, xúc phạm hoặc sử dụng bạo lực có dấu hiệu vi phạm pháp luật.

Bài học đặt ra là mạng xã hội không nên trở thành nơi để các bên thử giới hạn chịu đựng của nhau hoặc cố tình kích động đối phương nhằm tạo ra nội dung gây chú ý.

Với mỗi cá nhân khi xảy ra mâu thuẫn tại nơi công cộng, việc giữ bình tĩnh, chủ động rời khỏi hiện trường và đề nghị lực lượng chức năng can thiệp được xem là cách ứng xử an toàn hơn. Ngược lại, lựa chọn dùng bạo lực để giải quyết tranh chấp có thể khiến một người từ vị trí đang bị tác động bởi hành vi của người khác trở thành người phải chịu trách nhiệm trước pháp luật.

Trong vụ xô xát tại quán Cường Dê, việc ai là người có lỗi, mức độ trách nhiệm của từng bên và có hay không hành vi vi phạm hình sự vẫn cần chờ kết quả xác minh, điều tra của cơ quan chức năng.